ΔΕΠΥ και Έλληνες στην Ολλανδία: Ο Huisarts, το GGZ και οι Λίστες

Η Ολλανδία έχει από τα πιο οργανωμένα συστήματα ψυχικής υγείας στην Ευρώπη — και ταυτόχρονα έναν φύλακα στην είσοδο που πολλοί Έλληνες βρίσκουν απροσδόκητα δύσκολο: τον huisarts.

Ο huisarts είναι η πύλη, και δεν παρακάμπτεται

Στην Ολλανδία δεν πηγαίνετε απευθείας σε ψυχίατρο. Ο huisarts είναι το πρώτο σημείο επαφής και εκδίδει την παραπομπή (verwijsbrief) που χρειάζεστε για το GGZ. Πριν παραπέμψει, αξιολογεί αν η παραπομπή έχει νόημα και αποκλείει άλλες αιτίες — προβλήματα ύπνου, θυρεοειδή, διάθεση.

Αυτό είναι κλινικά σωστό. Γίνεται όμως πρόβλημα όταν η συζήτηση διαρκεί δέκα λεπτά, σε γλώσσα που δεν είναι η δική σας, και πρέπει μέσα σε αυτά να πείσετε για ένα μοτίβο τριάντα ετών. Πολλοί Έλληνες φεύγουν με «δοκιμάστε πρώτα κάτι για το άγχος».

Χρόνοι αναμονής και κόστος

Στο τακτικό GGZ οι αναφερόμενοι μέσοι χρόνοι για intake κινούνται γύρω στις 14 εβδομάδες, ενώ σε ορισμένες εξειδικευμένες υπηρεσίες ΔΕΠΥ φτάνουν έως και το ένα έτος. Οι αριθμοί διαφέρουν ανά περιοχή και ανά φορέα — ελέγξτε τους τρέχοντες χρόνους του συγκεκριμένου φορέα.

Η διαγνωστική αξιολόγηση καλύπτεται από τη βασική ασφάλιση (basisverzekering), αλλά πληρώνετε πρώτα το eigen risico, το ετήσιο απαλλασσόμενο ποσό. Οι ιδιωτικές κλινικές δίνουν ραντεβού σε ημέρες αντί για μήνες, με κόστος που κινείται σε αρκετές εκατοντάδες έως λίγες χιλιάδες ευρώ και δεν καλύπτεται πάντα.

Δύο πρακτικές λεπτομέρειες που αξίζουν: μπορείτε να ζητήσετε από τον ασφαλιστή σας wachtlijstbemiddeling — διαμεσολάβηση για ταχύτερη τοποθέτηση όταν η αναμονή ξεπερνά τα συνιστώμενα όρια. Και μπορείτε να εγγραφείτε σε περισσότερους από έναν φορείς ταυτόχρονα.

Πού βοηθά μια αξιολόγηση στα ελληνικά

• Πριν από τη συζήτηση με τον huisarts. Το να πηγαίνετε με τεκμηριωμένη γνωμάτευση στα αγγλικά, αντί με «νομίζω ότι έχω ΔΕΠΥ», αλλάζει εντελώς το δεκάλεπτο.
• Όσο περιμένετε στο GGZ. Η ψυχοθεραπεία και οι πρακτικές στρατηγικές ξεκινούν αμέσως, στα ελληνικά.
• Όταν η αξιολόγηση θα γινόταν στα αγγλικά ή στα ολλανδικά — γλώσσες στις οποίες η περιγραφή της παιδικής σας ηλικίας χάνει ακρίβεια.

Να το ξεκαθαρίσουμε: τα φάρμακα

Είναι το πιο συχνό σημείο παρεξήγησης, οπότε ας ειπωθεί χωρίς περιστροφές.

Μια ελληνική συνταγή για διεγερτικό δεν εκτελείται σε φαρμακείο της Ολλανδίας. Τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ είναι ελεγχόμενες ουσίες και η συνταγογράφησή τους δεσμεύεται από τη νομοθεσία της χώρας όπου εκτελείται. Κανένας γιατρός στην Ελλάδα δεν μπορεί να το παρακάμψει αυτό, και όποιος σας πει το αντίθετο δεν λέει την αλήθεια.

Οι τρεις ρεαλιστικές διαδρομές:

1. Γνωμάτευση στα αγγλικά προς τοπικό γιατρό. Η τεκμηριωμένη διαγνωστική γνωμάτευση — με τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν, το ιστορικό και τη διαφορική διάγνωση — διευκολύνει σημαντικά τον γιατρό της Ολλανδίας να αναλάβει τη συνταγογράφηση. Δεν τον δεσμεύει· του δίνει έτοιμη τη δουλειά που τον καθυστερεί.
2. Συνταγογράφηση όσο βρίσκεστε στην Ελλάδα. Αν επιστρέφετε τακτικά, η αγωγή μπορεί να ρυθμίζεται και να συνταγογραφείται εδώ. Για τη μεταφορά ισχύει το πιστοποιητικό του άρθρου 75 της Σύμβασης Σένγκεν: το εκδίδει ο θεράπων ιατρός, το θεωρεί η αρμόδια υγειονομική αρχή, και καλύπτει ταξίδι έως 30 ημερών — ένα πιστοποιητικό ανά σκεύασμα.
3. Θεραπεία χωρίς φάρμακα. Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και η εκπαίδευση δεξιοτήτων γίνονται πλήρως online, στα ελληνικά, χωρίς κανένα από τα παραπάνω εμπόδια.

Πηγές

Επιστημονικές και θεσμικές πηγές. Οι κανόνες υγειονομικής κάλυψης και οι χρόνοι αναμονής αλλάζουν — επιβεβαιώστε τα τοπικά στοιχεία πριν λάβετε απόφαση.

1. Kooij JJS, Bijlenga D, Salerno L, et al. Updated European Consensus Statement on diagnosis and treatment of adult ADHD. European Psychiatry 2019;56:14-34. doi:10.1016/j.eurpsy.2018.11.001
2. Cortese S, Adamo N, Del Giovane C, et al. Comparative efficacy and tolerability of medications for ADHD in children, adolescents, and adults: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet Psychiatry 2018;5(9):727-738. doi:10.1016/S2215-0366(18)30269-4

Τελευταία ενημέρωση: 24 Αυγούστου 2026