ΔΕΠΥ ή Διπολική Διαταραχή; Πώς Ξεχωρίζουν και Πότε Συνυπάρχουν
Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Γεώργιος Μυλωνάς, Ψυχίατρος – ΨυχοθεραπευτήςΕνημέρωση: 1 Οκτωβρίου 2026
Μέρος του οδηγού: ΔΕΠΥ ενηλίκων — τι είναι, συμπτώματα, διάγνωση, θεραπεία
Η ΔΕΠΥ και η διπολική διαταραχή μοιάζουν στην επιφάνεια (ανησυχία, παρορμητικότητα, γρήγορη ομιλία, λιγότερος ύπνος), αλλά διαφέρουν στον χρόνο: η ΔΕΠΥ είναι σταθερό χαρακτηριστικό από την παιδική ηλικία, ενώ η διπολική έρχεται σε επεισόδια με αρχή και τέλος. Μπορούν και να συνυπάρχουν: περίπου 1 στους 13 ενήλικες με ΔΕΠΥ έχει και διπολική (7,95%), και περίπου 1 στους 6 ενήλικες με διπολική έχει ΔΕΠΥ (17,1%) [1].
Γιατί μπερδεύονται
Στις δύο διαταραχές μπορεί να υπάρχουν παρορμητικότητα, ανησυχία, γρήγορες σκέψεις, αυξημένη ομιλία, εκρήξεις εκνευρισμού και διαταραγμένος ύπνος. Ένας ενήλικας με ΔΕΠΥ που αναφέρει «ανεβάσματα και πτώσεις» στη διάθεση μπορεί να θεωρηθεί διπολικός. Αντίστροφα, ένας άνθρωπος με διπολική που έχει δυσκολία συγκέντρωσης μπορεί να πάρει διάγνωση ΔΕΠΥ.
Η διάκριση έχει πρακτική σημασία, γιατί οι θεραπείες διαφέρουν και ορισμένα φάρμακα χρειάζονται προσοχή σε κάθε περίπτωση.
Η βασική διαφορά: το «πότε»
Η ΔΕΠΥ είναι νευροαναπτυξιακή. Τα συμπτώματα υπάρχουν από την παιδική ηλικία (κατά το DSM-5, αρκετά συμπτώματα υπάρχουν πριν από τα 12 έτη), και είναι σχετικά σταθερά με το πέρασμα των ετών. Μπορούν να επιδεινώνονται με το στρες, αλλά δεν «ανάβουν και σβήνουν» σε επεισόδια εβδομάδων.
Η διπολική διαταραχή εκδηλώνεται με διακριτά επεισόδια που είναι σαφώς διαφορετικά από τον συνηθισμένο εαυτό του ανθρώπου. Κατά το DSM-5, το επεισόδιο μανίας διαρκεί τουλάχιστον μία εβδομάδα και το επεισόδιο υπομανίας τουλάχιστον τέσσερις συνεχόμενες ημέρες, με ανεβασμένη ή ευερέθιστη διάθεση και αυξημένη ενέργεια. Ακολουθούν συχνά καταθλιπτικά επεισόδια.
| ΔΕΠΥ | Διπολική διαταραχή | |
|---|---|---|
| Έναρξη | Παιδική ηλικία. | Συνήθως εφηβεία ή νεαρή ενήλικη ζωή. |
| Πορεία | Σταθερή, χρόνια, με διακυμάνσεις ανάλογα με το περιβάλλον. | Σε επεισόδια, με περιόδους διαφορετικής διάθεσης και ενέργειας. |
| Ύπνος | Δυσκολία να κοιμηθεί (συχνά μετατοπισμένο ρολόι), με κούραση την επομένη. | Στη μανία/υπομανία μειωμένη ανάγκη για ύπνο, χωρίς αίσθηση κόπωσης. |
| Διάθεση | Αντιδραστική: αλλάζει γρήγορα με τα γεγονότα, περνά σε ώρες. | Επίμονη για ημέρες ή εβδομάδες, ανεξάρτητη από τα γεγονότα. |
| Σκέψεις και ομιλία | Η προσοχή «πηδά», αλλά η εικόνα είναι η συνηθισμένη του ανθρώπου. | Στη μανία: έντονη επιτάχυνση, μεγαλειώδεις ιδέες, αίσθηση ιδιαίτερης ικανότητας ή αποστολής. |
| Παρορμητικότητα | Παρούσα καθημερινά, σε μικρά και μεγάλα πράγματα. | Εντείνεται στα επεισόδια (ξοδέματα, ρίσκα) και υποχωρεί ανάμεσά τους. |
Γενικά χαρακτηριστικά για πρώτη προσέγγιση. Η διάγνωση προκύπτει από την κλινική αξιολόγηση.
Πόσο συχνά συνυπάρχουν
Σε μετα-ανάλυση 71 μελετών με 646.766 συμμετέχοντες από 18 χώρες, περίπου 1 στους 13 ενήλικες με ΔΕΠΥ (7,95%, διάστημα εμπιστοσύνης 5,31–11,06%) είχε και διπολική διαταραχή, ενώ περίπου 1 στους 6 ενήλικες με διπολική (17,11%, 13,05–21,59%) είχε ΔΕΠΥ. Η ετερογένεια ήταν μεγάλη και εξηγούνταν εν μέρει από το διαγνωστικό σύστημα και τη χώρα. Οι ερευνητές σημείωσαν επίσης ότι η διπολική ξεκινούσε κατά μέσο όρο σχεδόν τέσσερα χρόνια νωρίτερα όταν συνυπήρχε ΔΕΠΥ [1].
Επομένως το ερώτημα δεν είναι πάντα «ΔΕΠΥ ή διπολική». Μερικές φορές είναι και τα δύο.
Γιατί η σωστή διάγνωση αλλάζει τη θεραπεία
- Πριν ξεκινήσει αγωγή για ΔΕΠΥ, ελέγχεται το ιστορικό υπομανίας ή μανίας. Η αγωγή για τη ΔΕΠΥ δεν ξεκινά αν υπάρχει ενεργό επεισόδιο μανίας.
- Όταν συνυπάρχουν, συνήθως σταθεροποιείται πρώτα η διάθεση και μετά αντιμετωπίζεται η ΔΕΠΥ, με στενή παρακολούθηση.
- Αν η διπολική διαταραχή περάσει απαρατήρητη, ορισμένες θεραπείες (π.χ. αντικαταθλιπτικά χωρίς σταθεροποιητικό διάθεσης) μπορούν να χειροτερέψουν την πορεία. Γι’ αυτό το ιστορικό διάθεσης είναι πάντα μέρος της αξιολόγησης.
Πώς γίνεται η αξιολόγηση
- Χρονολόγιο: πότε ξεκίνησαν τα συμπτώματα και αν υπήρχαν περίοδοι ημερών με ξεκάθαρα διαφορετική διάθεση και ενέργεια.
- Οικογενειακό ιστορικό διπολικής διαταραχής, που αυξάνει την πιθανότητα.
- Ύπνος και ενέργεια: αν υπήρξαν διάστημα με πολύ λίγο ύπνο και χωρίς κούραση.
- Πληροφορίες από τρίτους (σύντροφος, οικογένεια), γιατί κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου ο ίδιος ο άνθρωπος συχνά δεν το αντιλαμβάνεται.
- Σταθμισμένα εργαλεία κατά περίπτωση, όπως DIVA-5 και ASRS για τη ΔΕΠΥ και κλίμακες διάθεσης.
Περισσότερα για τη διαδικασία: διάγνωση ΔΕΠΥ ενηλίκων online.
Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια. Αν για ημέρες κοιμάστε ελάχιστα χωρίς να νιώθετε κούραση, έχετε υπερβολική ενέργεια, γρήγορες σκέψεις, μεγαλειώδεις ιδέες ή παίρνετε επικίνδυνες αποφάσεις, ή αν έχετε σκέψεις να βλάψετε τον εαυτό σας, επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό ή με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (112 στην ΕΕ). Μην περιμένετε ραντεβού.
Πηγές
- Schiweck C et al. Comorbidity of ADHD and adult bipolar disorder: a systematic review and meta-analysis. Neurosci Biobehav Rev 2021;124:100-123. doi:10.1016/j.neubiorev.2021.01.017
Τελευταία ενημέρωση: 1 Οκτωβρίου 2026